Lp(a) Testi Nedir? Lipoprotein A Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

Kalp-damar hastalıklarının erken teşhis edilmesi ve önlenmesi amacıyla yapılan test özellikle genetik yatkınlığı olan bireyler için kritik öneme sahiptir. 

Lipoprotein A değerinin yüksek çıkması, bireyin kalp hastalıkları açısından yüksek risk altında olduğunu ifade eder. Genetik faktörlerin etken olduğu mevcut durum damar sertliği, pıhtılaşma, kalp kapakçığında daralma, kireçlenme, erken yaşta kalp krizi ya da felç gibi ciddi sağlık durumlarıyla karşılaşma ihtimalini artırır.

Lp(a) Testi Nedir?

Lp(a) testi, rutin kolesterol ölçümlerinden farklı olarak kanda bulunan Lipoprotein(a) düzeyini belirlemek amacıyla yapılan özel bir kan analizidir. Lipoprotein A yapısal olarak LDL’ye çok benzese de ek olarak Apolipoprotein (a) yapısına sahiptir. 

Lipoprotein(a), damar duvarında birikme eğilimini artırarak plak oluşumunu ve ateroskleroz gelişimini destekler. Damar yolundan alınan kan ile yapılan test sonucunda hem mevcut değer ölçülür hem de risk faktörleri hakkında detaylı değerlendirme yapılabilir.  

Lipoprotein A Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

Lipoprotein A yüksekliği, bireyin damarlarında yapışkan yapıdaki protein-yağ kompleksinin normalden fazla olduğu anlamına gelir. Standart kolesterol testleri normal değerlerle sonuçlansa da söz konusu test kardiyovasküler hastalıklar açısından yüksek risk altında olduğunu gösterir. Damar sertliği, pıhtılaşma, inme Lp(a)’nın olumsuz etkileri arasındadır. 

Lp(a) Testi Neden Yapılır?

Lp(a) testi genellikle bireyin anne ya da babasında erken yaşta kalp hastalığı, damar tıkanıklığı ya da inme gibi öykülerin olması durumunda yapılır. Aynı zamanda kolesterol ilacı kullanmasına karşın LDL değeri normal seviyeye gelmeyen, ilaç tedavisi ve yaşam koşullarının değişmesine rağmen kalp sorunlarının devam eden bireyler için de mevcut test talep edilir.

Normal Lp(a) Değerleri Kaç Olmalıdır?

Lp(a) değerleri test sonuçlarında miligram/desilitre (mg/dL) ya da nmol/L birimleri ile ifade edilir. Test bazında normal kabul edilen değer ise 30 mg/dL altıdır.

• 30 mg/dL altı: Normal

• 30 - 50 mg/dL: Orta risk

• 50 mg/dL üzeri: Yüksek risk

Lp(a) testinin hayat boyu bir kez yapılması genetik yatkınlığın tespit edilmesi açısından yeterlidir. 

Lp(a) Yüksekliği Nedenleri Nelerdir?

HDL ve LDL’den farklı olarak Lp(a) seviyeleri genetik faktörlere bağlıdır. Beslenme düzeni, yaşam tarzı, aktif yaşam alışkanlıkları mevcut değerler üzerinde etkili değildir. 

• Genetik faktörler en önemli nedenidir. Lp(a) geni tarafından belirlenen seviye doğumdan başlayarak kodlanır ve genellikle yaşam boyu aynı değerde seyreder.  

• Kronik böbrek yetmezliği vücuttaki Lp(a) mekanizmasını etkileyerek değerlerin yükselmesine neden olabilir.

• Menopoz gibi hormonal değişiklikler sonrası östrojen seviyesinin düşmesi ile Lp(a) seviyesinde bir miktar artış olabilir.

• Hipotiroidi Lp(a) düzeylerinin yükselmesine sebep olabilir.

• Genetik köken farklılıklarına bağlı olarak, Afrika kökenli gibi bazı etnik gruplarda diğer popülasyonlara kıyasla daha yüksek Lipoprotein(a) seviyeleri gözlemlenebilir.

Belirtilen nedenler düşünüldüğünde Lp(a) için genetik kolesterol tanımı da kullanılabilir. 

Lp(a) Yüksekliği ve Kalp Sağlığı İlişkisi

Lp(a) seviyelerinin yüksek olması kalp-damar sağlığı ile doğrudan ilişkilidir. Lp(a)’nın yapışkan yapısından dolayı damar içinde plak oluşumunu hızlandırır. Kireçlenme olarak da adlandırılan durum ise damar sertliği riskini artırır. 

Ek olarak pıhtılaşma eğilimi oluşturarak kalp krizi ya da inme gibi istenmeyen durumları tetikleyebilir. Yüksek Lipoprotein A seviyeleri aort kapak darlığı ile doğrudan ilişkilendirilir. Mevcut riskler göz önüne alınarak kan tahlilleri ile birlikte EKO, EKG ve Efor testleri değerlendirmeye alınır. 

Lp(a) Yüksekliği Nasıl Düşürülür?

Lp(a) yüksekliğini düşüren kesin bir ilaç olmamakla birlikte kalp rahatsızlığı riskini azaltmaya yönelik önlemler alınabilir.

• Sağlıklı beslenmek

• Düzenli spor yapmak

• Sigara ve alkol kullanımını bırakmak

• LDL kolesterolün normal değerlere çekilerek kontrol altına alınması

Diyabetin kontrol edilebilir seviyelerde olması da risklerin minimuma indirilmesinde etkilidir. Yaşam tarzında yapılan değişimler Lipoprotein A seviyeleri üzerinde etkili olmasa da kalp-damar sağlığı açısından kritik öneme sahiptir.

Acıbadem Life Check Up ve Kalp Sağlığı Taramaları

Geleneksel tarama testleri sırasında genetik riskler bazen fark edilemeyebilir. Acıbadem Life Check Up programları bireysel bazda risk analizi raporu hazırlayarak standart testleri ve değerlendirmelerin ötesinde detaylı bilgi verir. Kalp sağlığına yönelik taramalar kapsamında; kişinin yaşam tarzı, metabolik verileri ve genetik yatkınlık durumu gibi faktörler bir arada analiz edilir. 

Check up programı sayesinde Lipoprotein A gibi gizli risk faktörleri erken teşhis edilir. Kalp ya da damar ile ilgili herhangi bir sorun yaşanmadan önleyici tedavi planı oluşturularak birey rutin olarak takip edilir.  

Lp(a) Testi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Lp(a) testi için aç karnına kan vermek gerekir mi?

Lp(a) testi için genellikle 9-12 saatlik açlık önerilir. Belirtilen süre içinde kahve, çay ya da şekerli içecekler yerine sadece su tüketilebilir.

Standart kolesterol testleri Lp(a) değerini ölçer mi?

Rutin yapılan total kolesterol, HDL ve LDL testleri Lp(a) değerini ölçmez. Lipoprotein A için spesifik kan testi uygulanır. 

Lp(a) yüksekliği genetik midir?

Lp(a) yüksekliği büyük oranda genetiktir. Ebeveynlerden herhangi birinde Lp(a) yüksekliği mevcut ise bireyin söz konusu riski taşıma olasılığı yüksektir. Ancak menopoz gibi hormonal değişimler ve böbrek yetmezliği de söz konusu değerin yüksek çıkmasında etkili olabilir. 

Yaşam tarzı değişiklikleri Lp(a) seviyesini ne kadar etkiler?

Egzersiz ve diyet Lp(a) seviyesi üzerindeki etkisi çok az olsa da sağlıklı yaşam alışkanlıklarının Lp(a)’nın damarlara verebileceği zararı azaltma konusunda destek olabilir. 

Lp(a) testi kaç kez yapılmalıdır?

Lp(a) seviyesi genetik faktörler ile bağlantılı olmasından dolayı testin hayat boyunca 1 kez yapılması yeterlidir. Ancak tedavi sürecinde doktor tekrar test talep edebilir. 

Yüksek Lp(a) değerine sahip bireyler nelere dikkat etmelidir?

Yüksek Lp(a) değerine sahip bireyler kalp sağlığını koruyacak şekilde beslenme alışkanlıkları gözden geçirebilir. Aynı zamanda düzenli egzersizle desteklenerek diğer risk faktörleri minimize edilebilir. 

Acıbadem Life check up kapsamında kalp riski analizi nasıl yapılır?

Acıbadem Life check up kapsamında uzman hekimler tarafından kapsamlı kan tahlilleri ile birlikte EKG, Efor testi, Ekokardiyografi görüntüleme yöntemleri beraber değerlendirilir. Yapılan değerlendirme sonucunda bireyin kardiyovasküler risk analizi yapılır.