Otizm Nedir? Otizm Spektrum Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?

Bazı otistik bireyler sözel iletişimde güçlük yaşayabilir ya da iletişimlerini jestler, beden dili veya alternatif yollarla ifade etmeyi tercih edebilir. Ayrıca birçok kişide duyusal hassasiyetler görülür.

Tekrarlayıcı hareketler, düzen arayışı ya da ilgilerin belirli konulara yoğunlaşması otizmde sık karşılaşılan özellikler arasında yer alır. Sosyal ortamlarda beklentileri anlamakta güçlük yaşanabilir ve etkileşim ritmini değiştirebilir. Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişirken her birey kendine özgü bir gelişim profili gösterir.

Otizm Spektrum Bozukluğu Nedir?

Otizm spektrum bozukluğu, gelişim sürecinde iletişim biçimlerini, sosyal ilişki kurma yöntemlerini ve davranış örüntülerini etkileyen nörogelişimsel bozukluk olarak ele alınır. Tanım, klasik otizmin yanında atipik otizm gibi belirtilerin daha hafif, düzensiz ya da her alt gruba tam olarak uymayan bir şekilde ortaya çıktığı durumları da kapsar. Bazı bireyler konuşmada gecikme yaşayabilirken bazıları akıcı konuşmasına rağmen sosyal etkileşimde zorlanabilir.

Asperger sendromu, sözel anlatımın daha güçlü olup sosyal ipuçlarını anlamak konusunda zorlukların görülebildiği bir yapıyı temsil eder. Asperger spektrumun geniş yapısı, her bireyin farklı alanlarda kendine özgü gelişim profili sergileyebildiğini ortaya koyar. Otizm spektrum bozukluğu, bireysel farklılıklarla şekillenen ve tek bir kalıpla açıklanamayan nörogelişimsel durum olarak kabul edilir.

Otizm Belirtileri Nelerdir?

Otizm belirtileri, iletişim biçimlerini ve sosyal davranışları etkileyen çeşitli farklılıklarla kendini gösterebilir. Ses, ışık, dokunma gibi duyusal uyaranlara karşı beklenenden daha yoğun ya da daha az tepki verilebilir; bu da günlük yaşam deneyimlerini etkileyebilir.                        

• Çocuklar sık sık göz teması kurmama ve bakışları kaçırma eğilimi gösterir.
• İsmine tepki vermeme davranışı sosyal iletişimde fark edilir.
• Günlük hayatta tekrarlayıcı davranışlar sergileyebilirler.
• Grup içinde veya oyun sırasında sosyal etkileşim zorluğu yaşarlar.
• Konuşma ve jestlerde iletişim sorunları ortaya çıkabilir.
• Günlük düzenlerinde rutinlere bağlılık gösterirler.
• Sesler, dokular veya ışık gibi uyaranlara karşı duyusal hassasiyet sergileyebilirler.
• Yeni durumlara ve ortam değişikliklerine karşı uyumda güçlük yaşanır.
• Oyun oynarken hayal kurma davranışı sınırlı olabilir.
• İlgi alanları çoğunlukla belirli konularda yoğunlaşır.
• Dokunma veya sarılma gibi temaslarda beklenenden farklı tepkiler verebilirler.
• Konuşurken ses tonunu ayarlamada zorlanma görülebilir.
• Grup içindeki talimatları takip etmekte güçlük yaşarlar.

Belirtilerin çeşitliliği, her bireyin destek ihtiyacını farklı alanlarda ortaya çıkarabilir. Erken gözlem yapılması, güçlü yönlerin belirlenmesine ve gelişim sürecinin daha dengeli ilerlemesine katkı sağlar.

Otizm Neden Olur?

Otizm, beynin bazı bölgelerindeki gelişim farklılıkları nedeniyle ortaya çıkan durum olarak değerlendirilir. Yaygın gelişimsel bozukluk sınıfında yer alır ve genetik ile çevresel etkenlerin bir araya gelmesiyle şekillenir.

• Genetik yatkınlık ve aile öyküsü
• Beyin yapısı ve işlevlerindeki farklılıklar
• Hamilelik sırasında bazen enfeksiyonlar veya komplikasyonlar
• Erken dönemdeki doğum komplikasyonları
• Anne veya babanın hamilelik döneminde maruz kaldığı toksinler
• Bağışıklık sistemi ile ilgili bazı farklılıklar
• Hormon dengesizlikleri ve bazı biyokimyasal etkenler

Otizmin nedenleri her bireyde farklı şekilde ortaya çıkabilir ve tek bir faktör tüm durumları açıklamaz. Belirtilerin fark edilmesi ile uygun değerlendirme yapılması bireyin yaşam kalitesinin desteklenmesini kolaylaştırır.

Otizm Tanısı Nasıl Konulur?

Otizm tanısı, çocuğun gelişim ve davranış profili detaylı şekilde incelenerek konulur. Erken tanı, uygun eğitim ve destek programlarının planlanmasını kolaylaştırarak bireyin gelişim sürecini olumlu etkiler. Tanı sürecinde pediatrik muayene ile aile ölçüsü alınarak çocuğun motor, dil ve sosyal becerileri değerlendirilir.

Uzmanlar, oyun, iletişim ve sosyal etkileşimleri doğrudan gözlemleyerek davranış örüntülerini analiz eder. Otizm testi olarak bilinen ADOS veya CARS gibi standart ölçekler, sosyal etkileşim, iletişim ile duyusal hassasiyetler açısından somut verileri sağlar. Değerlendirmelerin bütüncül şekilde yorumlanmasıyla tanı kesinleştirilerek bireye uygun destek ve eğitim planları oluşturulur.

Otizm Tedavisi Nasıl Yapılır?

Otizm tedavisi, bireyin sosyal, iletişim ve davranışsal becerilerini geliştirmeye yönelik çok yönlü bir yaklaşımla uygulanır. Tedavi süreci her çocuğun ihtiyaçlarına göre planlanır ve erken müdahale ile daha etkili sonuçlar sağlar.

• Davranışsal terapi: Olumsuz davranışları azaltmak ve olumlu davranışları güçlendirmek için uygulanır.
• Konuşma ve dil terapisi: İletişim becerilerini geliştirmek amacıyla uzmanlar tarafından yürütülür.
• Ergoterapi: Günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığı artırmaya yönelik destek sağlar.
• Sosyal beceri eğitimi: Grup aktiviteleri ve oyunlar aracılığıyla sosyal etkileşim güçlendirilir.
• Duyu bütünleme terapisi: Çocuğun duyusal hassasiyetlerini yönetmesine ve çevresine uyum sağlamasına yardımcı olur.
• Aile eğitimi ile danışmanlık: Ebeveynlere, çocuklarıyla etkili iletişim kurma ve destek sağlama yöntemleri öğretilir.
• İlaç tedavisi: Eşlik eden kaygı, dikkat eksikliği veya uyku problemleri gibi durumlarda doktor kontrolünde uygulanır.

Tedavi, çocuğun güçlü yönlerini destekleyerek eksik alanları geliştirmeye odaklanır. Sürecin düzenli takibi ve uzmanlar arası işbirliği, gelişimin daha sağlıklı ilerlemesine katkı sağlar.

Otizm Spektrum Bozukluğu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Bebeğimin otizmli olduğunu nasıl anlarım?

Otizmin belirtileri genelde 1-3 yaş arasında fark edilmeye başlar ve sosyal iletişim ile davranış farklılıkları üzerinden gözlemlenir. Göz teması kurmama, ismine tepki vermeme veya tekrarlayıcı hareketler gibi işaretler fark edilirse uzman değerlendirmesi önemlidir.

Otizm genetik bir bozukluk mudur?

Otizmde genetik faktörler önemli bir rol oynar ve aile öyküsü riskin artmasına katkı sağlar. Ancak tek başına genetik etken tüm vakaları açıklamaz, çevresel faktörler de etkili olabilir.

Otizm zamanla düzelir mi?

Otizm tamamen ortadan kalkmaz ancak erken müdahale ve destek programlarıyla belirtiler yönetilerek sosyal beceriler gelişebilir. Tedavi ile eğitim süreçleri bireyin yaşam kalitesini artırmada etkili olur.

Otizm tedavisi için ilaç kullanılır mı?

Otizmin kendisini tedavi eden bir ilaç bulunmamaktadır. Ancak eşlik eden kaygı, hiperaktivite veya uyku problemleri gibi durumlarda doktor kontrolünde ilaç tedavisi uygulanabilir.

Atipik otizm ne demektir?

Atipik otizm, klasik otizme göre daha hafif veya belirtilerin düzensiz olduğu alt grubu ifade eder. Belirtiler her zaman tipik otizm kriterlerini tam olarak karşılamayabilir.

Otizmli çocuklar konuşabilir mi?

Çoğu otizmli çocuk konuşma yeteneğine sahiptir ancak bazıları dil gelişiminde gecikme yaşayabilir. Konuşma becerileri kişiden kişiye değişir ve terapilerle geliştirilebilir.

Otizm bir hastalık mıdır?

Otizm bir hastalık değil nörogelişimsel farklılıktır. Beyin gelişimindeki bazı farklılıklar sosyal iletişim ve davranış örüntülerinde değişikliklere yol açar.

Bu içerik kayıt tarihindeki bilimsel verilerle hazırlanmış olup Acıbadem Life Sağlık Hizmetleri Medikal Direktörlüğü tarafından kontrol edilmiştir.

Türkiye’de Longevity ve Sağlıklı Yaşam hizmetinin öncüsü olmayı misyon edinen Acıbadem Life; size özel atanacak Acıbadem Life Doktorunuz rehberliğinde Kapsamlı Check Up, Premium, Kalp Sağlığı ve Mikrobiyota (bağırsak sağlığı) gibi özel koruyucu sağlık programları sunar. Siz de Acıbadem Life uygulaması ve web sayfası üzerinden sağlık programları hakkında bilgi alabilir, kişiye özel tasarlanacak online spor, diyetisyen ve psikolog hizmetinden faydalanabilirsiniz. Ayrıca Acıbadem Life Store’da sağlıklı yaşama dair aradığınız hizmet ve ürünleri bulabilirsiniz.